BAHADIR ŞAH-I; Babürlü hükümdarı. Asıl ismi Kutbuddin Şah-ı Alem olup, 1707-1712 yılları arasında saltanat sürdü. 1643 yılında Hindistan’ın Dekken bölgesindeki Burhanpur şehrinde doğdu. 1663’te babasını temsilen Hindistan’ın güney ve orta kesimlerini kaplayan Dekken platosu bölgesine gönderildi. 1699’da Kabil valiliğine getirildi. Babasının ölümünde burada bulunuyordu. Hemen harekete geçerek saltanatını ilan eden kardeşi Azam ile Agra [...]
KAYIK; Alm. Kaik, Ruderboot, Segelboot (m), Fr. Barque (f) caique, canotmléger et long, İng. Boat, rowboat, caique. Değişik boy ve biçimlerde, kürek, yelken ve motorla hareket eden güvertesiz küçük tekne. Deniz, göl ve nehirde gezmek ve belirli miktarda yük taşımak için kullanılır. Genellikle ağaçtan yapılan kayıkların yapımında son zamanlarda plastik maddeler de kullanılmaktadır. Kürek [...]
EBÜ’L-HAYR RuMi; on beşinci asır nesir yazarı. Hayatı hakkında kaynaklarda bir bilgi yoktur. Saltukname adlı eseri yazdığı bilinmektedir. Eserin sonundan anlaşıldığı üzere Cem Sultanın emri üzerine Anadolu’nun çeşitli yerlerini dolaşarak Sarı Saltuk’a ait hikayeleri toplamıştır. Saltukname, sade nesrin en güzel örneklerindendir. Türk-İslam kahramanı olan Sarı Saltuk’un menkıbelerini sürükleyici bir dille anlatır. Üslup ve anlatım [...]
FOSGEN; Alm. Phosgen, (-gas) (n), Fr. Phosgene (m), İng. Phosgene. Karbonil klorür olarak da bilinen çok zehirli bir gaz. Kimyasal formülü COCl2 olup, renksiz ve küflü saman kokusundadır. Suda bozunur, eter ve benzende çözünür. İlk defa 1821 yılında Sir Huphry Davy tarafından gün ışığı altında karbonmonokside klor gazının etki ettirilmesi ile elde edilmiştir. Bugün [...]
VEFa KONEVi; Osmanlı Devleti zamanında yetişen büyük alim ve velilerden. İsmi, Mustafa bin Ahmed’dir. Lakabı Muslihiddin olup Şeyh Vefa, Ebü’l-Vefa isimleriyle meşhur olmuştur. Konya’da doğduğu için Vefa Konevi de denilmektedir. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1490 (H. 896) senesinde İstanbul’da vefat etti. Türbesi İstanbul’da olup, ismini ondan alan Vefa semtindedir. İlk tahsilini yaptıktan sonra, Edirne’de Debbaglar [...]
[Aim. Handlungsagent) [Fr. Agent, Agence) [İng. Mer -cantile agent]
Ticari mümessil, ticari vekil, satis memuru ya da müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın, bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde sürekli bir şekilde ticari işletmeyi ilgilendiren akitlerde aracılık etmeyi ya da bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimsedir. (Ticaret Kanunu, m. 116)
Acente, ticari mümessil [...]
[Aim. Akzepthaus] [Fr. Credit par acceptation ] [İng. A ccepting House]
İngiltere’de bazi biiyiik firmalar geçmiş yüzyıllarda taşralı ve yabancı müşterilerinin senetlerine gerektikçe bir komisyon karşılığı kefil olurlardı. Bu işlemler, zamanla önem kazanmış ve kabul kredisi terimi doğmuştur.
19. yy’da kabul kredisinde uzmanlaşan ve yalmz kredi aletlerini garanti ederek faaliyetini siirdiiren firmalara accepting house denilmiştir. Accepting house [...]
[Aim. Versicherungs police] [Fr. Police (d'assurance] flottante] [İng. Floating policy]
Abonman poliçesi, tek bir işleme ait olmayip ileride meydana gelebilecek çeşitli işlemleri de kapsayan poliçedir. Özellikle yangin ve taşıma sigortalarında bu çeşit poliçeler kullanılır.
Tiirkiye’de sigorta uygulamasına göre: Hükümet, tekel idareleri ile bankalar, silolar, trenler, antrepo ve umumi mağazalar için fasılalı beyannemeler verilmesi esasina dayali olarak can [...]
[Aim. Abonnement Kredif[ [Fr. Credit D'abonnement] [İng. A bonnement credit]
Resmi olmayan bir ifade olup ozellikle tarimsal kredi alamnda kullanılmaktadır. Pek çok örgütlenmiş tarimsal kredi piyasasi kurumlanndan küçük çiftçilerin her yıl belli zamanlarda topluca gelip, küçük miktarda aldiklan çevirme (işletme) kredisine verilen addir. Bu kredi, üretim amacıyla kullanılmayan ve dolayısıyla artan gelirlerle ödenme olanağı bulunmayan borçların her [...]
[Aim. Pauschaliemng ] [Fr. Abonnement[İng. Lumpsamtax]
Bir mal veya hizmetin alıcısı ile satıcısı arasında yapılan süreli ya da sürekli anlaşmadır. Satıcı özel fırma olabileceği gibi bir kamu kuruluşu da olabilir. Gazete, elektrik,havagazı, tiyatro abonmanları gibi…
Yabancı dillerde abonman ve souscription (ya da subscription) ayrı kavramlardır. Subcription’un karşılığı, listeye yazılmalıdır. Yazılan kişi, bir mal ya da hiz-metin efektif [...]
Amerikalı sosyal reform öncülerindendir. Çocukların çalıştırılma koşullarına ilişkin koruyucu yasalar çrkanl-ması için büyük çaba harcamıştır. Göçmenlerin sömürülmelerini önlemek ve durumlarını düzeltmek amacıyla kampanyalar düzenlemiştir. İşçilikle geçimlerini sağla-yan çocukların ve göçmenlerin sorunlarına bakan devlet dairelerinin yönetimlerini üstlenmiştir. Yayınları kamu-oyunu harekete geçirecek derecede etkili olmuştur. Chicago Üniversitesinde beş yıl profesörlük yapmış ve “sosyal refah” dersini okutmuştur.
İngiliz siyaset adamıdır. Gelir vergisi tasarisim hazırlanmış olan komisyonun başkanıdır. İlk nüfus sayımı, 1801 ‘de onun girişimiyle gerçekleştirilmiştir.
1675 yılında İngiltere’ nin Greenwich kentinde Kral II. Charles tarafından, denizcilerin kullandıkları astromomi tablolarındaki kusurları düzeltmek ve navigasyon sanatını ilerletmek amacıyla kurulan gözlemevi. J. Flamsteed, E. Halley, George Airy gibi birçok tanınmış gökbilimci, bu gözlemevinin yöneticiliğinde bulunmuştur. İlk yapılan ve bugün bir gökbilim müzesi olarak kullanılan gözlemevi binasını, C. Wren tasarımlamıştır. Günümüzde bu gözlemevi Herstmonceux / [...]
Abbe Ernst (1840-1905);
Alman fizikçisi Carl Zeiss Optik firmasının yöneticisi ve ortağı. Carl Zeiss vakfının kurucusu (1891). Mikroskopla kullanılmak üzere apokromatik bir mercek mercek keşfetmiştir.
Abbe Cleveland (1838-1916);
Amerikalı astronom ve meteorolog. 1896′ da Cincinati Gözlemevi’ nin yöneticiliğini yapmaktayken, Amerika’ da iki günlük hava tahmin raporlarını yayınlamaya başlamış, daha sonra 1871′ de Amerikan Meteoroloji Dairesi’ nin baş meteorologu olmuştur.