BİYOLOJİ; Alm. Biologie (f), Fr. biologie (f), İng. biology. Eski Latince, bios (hayat) ve logos (bilim) kelimelerinin birleşiminden ibaret olup, canlılar bilimi anlamına gelmektedir. Canlıların yapısı, davranışları, birbirleri ve çevreleriyle olan ilişkileri, yeryüzündeki dağılışları, çeşitlilikleri ve vücutları içinde geçen “temel hayat olayları” hep biyolojinin konusunun içine girer. Biyolojinin tarihçesi çok eskiye dayanmaktadır. Biyoloji ile ilgili [...]
BEYAN; Alm. Deklamatorik (m), Rhetorik (m), Fr. Rhétorique (f), Eloquence (f), İng. Rhaotoric, Eloquence. Bir manayı çeşitli şekillerde anlatma yollarını öğreten ilim. Belagat ilminin; hakikat, mecaz, kinaye, teşbih, istiare gibi bahislerini öğreten kısmı. Beyan ilminde mana inceliği esas olmakla beraber, lafzın (sözün) manaya delaletinin açık olması da şarttır. Konuşan kimsenin maksad ve niyeti içinde [...]
BEŞPARMAK OTU (Potentilla); Alm. Ruhrwurz, Blutwurz, Fr. Potentille tormentille, İng. Tormentil, Cinquefoil. Familyası: Gülgiller (Rosaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Bütün Türkiye’ye yayılmıştır. Çok yıllık otsu veya küçük çalımsı bitkiler. Çiçekler genellikle saplarda tek, 4 veya 5 parçalıdır. Çiçek sarı veya beyaz, nadiren de kırmızımsı renktedir. Türkiye’de oldukça yaygın türleri bulunmakta olup, 53 türü tesbit edilmiştir. [...]
BOĞUMLUCAOTU (Polygonatum multiflorum); Alm. Salomonssiegel (n.), Fr. Sceau de Salomon (m.), İng. Salomon’s seal. Familyası: Zambakgiller (Liliaceae), Türkiye’de yetiştiği yerler: Bütün Anadolu. 20-60 cm boyunda, çok senelik otsu bir bitki. Mührüsüleyman olarak da tanınmaktadır. Yapraklar sapsız, ovaleliptik şekillidir. Çiçekler, aynı sap üzerinde toplanmış 2-6 çiçekli sarkık salkımlar halindedir. Taç yaprakları beyaz renkli, tüp şeklinde, [...]
BERMEKİLER; Abbasi Devletinin meşhur vezirlerinin mensub olduğu bir aile. Belh’teki Nevbahar budist tapınağı rahiplerinden olan Bermek, astronomi ve tıp ilimlerinde yetişmiş bir kimseydi. Horasan Valisi Kuteybe bin Müslim’in bölgeye gelmesinden sonra Bermek’in hekimliğinden istifade yoluna gidildi. Bermek Şam’a götürülüp sarayda hekimlik yaptı. Bermek’in Müslüman olan oğlu Halid, Ebu Müslim Horasani’nin maiyetinde bulunup, Abbasi Devletinin [...]
BENİ MUSTALIK GAZASI; İslam tarihinde, Peygamber efendimizin hicretin 5. yılında, Müreysi Kuyusu yanında Arab kabilelerinden Mustalıkoğulları ile yaptığı gaza, savaş. Müreysi Gazası da denilir. Mustalıkoğulları, Huzaaoğullarına bağlı küçük bir kabile olup, Medine’ye yaklaşık yüz kilometre güneyde Mekke yolu üzerinde otururlardı. Hicretin 5. senesinde de, İslamiyetin yayılması için Medine çevresindeki kabilelere elçiler gönderilip, İslama davet [...]
BOBİNAJ; Alm. Aufspulen (n.), Fr. Bobinage (m.), İng. Coiling. Elektrik makinalarının akım taşıyan ve manyetik alan meydana getiren veya üzerinde gerilim hasıl eden iletkenlerinin hazırlanması, yerlerine yerleştirilmesi, uç bağlantılarının yapılması, yalıtılması gibi işlerin hepsine birden verilen isim. Elektrik makinaları kaç sınıf ise, o kadar da, hatta daha fazla bobinaj çeşidi vardır. Bunlar kısaca şöyledir: [...]
BUMERANG; Alm. Bumerrang, Fr. Boumerang, İng. Boomerang. Özellikle Avustralya yerlileri, ayrıca eski Mısırlılar ve Avrupalılar, Hindistan’ın bazı yörelerindeki kabileler tarafından silah olarak kullanılan yassı bir kesite sahip eğri bir sopa. Avustralya ve ABD’de hala spor aracı olarak kullanılmaktadır. Genellikle akasya ve ökaliptus gibi sert ağaçlardan yapılmakta ve boyu 40-90 cm kadar olmaktadır. Eğriliği, kolları [...]
BAYAT BOYU; Oğuz boylarından biri. Bozokların Gün-Hanoğulları koluna bağlıdır. “Devleti ve nimeti bol, devlet ve nimet sahibi” manasına gelen Bayat boyunun ongunu (sembolü) şahin, şölenlerdeki et payları “sağkarı yağrın” (sağ kürek kemiği) kısmıdır. Kaşgarlı Mahmud Divanü Lügati’t-Türk’te Oğuz boylarının dokuzuncusu olarak Bayat boyunu göstermiştir. Oğuzların sağ kolunda bulunan Bayat boyu ekseri Oğuz hanlarının çıktığı [...]
BİNBİRDELİK OTU (Hypericum perforatum); Alm. Tupfel-Hartheu, Fr. Millepertuis, İng. Aaron’s Beard, Tutsan. Familyası: Binbirdelikotugiller (Hypericaceae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Anadolu, bilhassa Kuzey Anadolu’da yaygındır. Uçucu yağ ve reçine taşıyan odunlu, çok az olarak da otsu bitkiler. Sarı kantron adı ile de anılmaktadır. Türkiye’de yaygın bir türdür. Çiçekleri sarı renktedir. Yaprakları basit ve karşılıklıdır. Kullanıldığı yerler: [...]