DNA; Alm. Deutscher Normenausschuss, Fr. Acide desoxyribonucleique, İng. Desoxyribonucleic asid. Kalıtımda rol oynayan organik bir molekül. Bir nükleik asit çeşidi. “Deoksiribo nükleik asit” adını alır. Kısaca “DNA” olarak gösterilir. Canlılarda yönetici bir moleküldür. Hücrenin protein ve enzim sentezinde rol oynar. Ayrıca yeni bir hücre meydana getirecek gerekli elemanları taşıdığından hücre bölünmesinin esasını teşkil eder. [...]
DONDURMA; Alm. Speisseis (n), Fr. Glace (f), İng. Ice Crean. Süt, krema (veya süt kaymağı), şeker ve tatlandırıcı ara maddelerinin karıştırılıp dondurulması suretiyle yapılan yiyecek maddesi. Yumurta katılan türleri de bulunan dondurmanın yüzlerce çeşidi arasında en yaygınları; vanilyalı, kakaolu, çikolatalı, dövme, kaymaklı ve meyveli olanlarıdır. İlk yapılış yeri doğu ülkeleri olan dondurma, 17. yüzyılda [...]
DEVEDİKENİ (Alhagi camelorum); Alm. Distel (f), Fr. (Chardon (m), des champs, İng. Camel’s thorn. Familyası: Baklagiller (Leguminosae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Anadolu. Baklagiller familyasından, süratle çoğalan çok yıllık otsu bir bitki. Rusya, Batı Sibirya, Ön ve Orta Asya’da yetiştirilmektedir. Alhagi mourorum çeşidi ise Kuzey Afrika, Türkiye, Arabistan, İran’da yetişen, step ve çöllerin karakteristik bitkisidir. Yaprakları [...]
DENİZHIYARLARI (Holothuroidea); Alm. Seewalzen, Fr. Hoothurides, İng. Sea cucumbers. Derisidikenlilerin “Holothuroidea” sınıfından omurgasız hayvanlar. Vücutları, ağızla anüsten geçen eksen istikametinde uzamış olup, sosis veya hıyara benzer. Ağız ve anüs karşılıklı iki uca yerleşmiştir. Diğer derisidikenlilerden, kutuplar yönünden geçen eksenin uzamasıyla farklılaşmıştır. Bu uzama hayvanın yan yatmasına sebeb olur. Ağız çevresinde çelenk şeklinde 10-30 kadar [...]
DARÜLFÜNuN; Alm. Üniversitat (f), Fr. Üniversite (f), İng. Üniversity. Türkiye’de, üniversiteye 1933 senesine kadar verilen isim. İlk kuruluş yıllarında modern manada bir üniversite eğitiminden çok lise seviyesinde eğitim veren bu müessese, sonradan değerli ilim adamlarının çalışmalarıyla yüksek bir ilim yuvası haline geldi. 1845’te toplanan Maarif Komisyonunun kararıyla devlet dairelerine memur yetiştirmek gayesiyle bir Darülfünun [...]
DİNAMOMETRE; Alm. Dynamometer (n), Kraftmesser (m), Fr. Dynamometre (m), İng. Dynamometer. Kuvvet ölçen alet. Cisimlere bir kuvvet tatbik edilince esnekliklerine bağlı olarak şekil değişikliği gösterirler. Bu şekil değişikliği, tatbik edilen kuvvetle doğru orantılıdır. Bundan faydalanılarak esnekliği fazla olan cisimler, kuvvet ölçücü olarak kullanılırlar. Yaygın kullanılan dinamometreler, helozonik çelik yaylardan yapılırlar. Yayın uzama veya kısalması [...]
DAMPİNG; Alm. Dumping. (s), Fr. dumping (m), İng. dumping. Bir malın satılabilmesi, elden çıkarılması için dış pazarlarda, pazar fiyatlarından maliyet değerinden çok aşağı fiyatla satılması. Üretim miktarındaki muhtemel bir artışın maliyet değerini düşürmesi beklenen durumlarda, üretici firma iç pazardaki fiyatları düşürmeden, dış pazara daha düşük fiyatla satış yapmayı uygun bulabilir. Damping bazan girilmesi zor [...]
DOPPLER EKOKARDİOGRAFİ; Alm. Doppler Echokardiographie, Fr. Doppler échocardiographie, İng. Doppler Echocardiography. Kardiovasküler sistemdeki kanın hareket tarzını kaydeden bir metod. Bu teknikle kan akımının yönü, yerleşimi, kalitesi, velositesi (hızı), doluş ve atılışındaki direnç hakkında bilgi alınabilmektedir. Burada ultrason enerjisinin kullanılma yolu diğer ultarason usullerindekinden oldukça farklıdır. Doppler ultrasonda hedef organ hudutları değil, düşük amplitüt veren [...]
DERİ; Alm. Haut (f), Fr. Peau (f), İng. Skin. Vücudun koruyucu dış tabakası ve ayrıca birçok görevleri olan bir organ. Deri vücudun en büyük organlarından biri olup, vücudun yedide biri ağırlığında ve yaklaşık 1.7 m2 sathındadır. Deri, sıcağa, soğuğa, ağrı ve temasa karşı duyarlıdır. Bakterilere karşı da dirençli olan deri iki kattır. Üstte olan [...]
DİLBİLGİSİ; Alm. Grammatik (f), Fr. Grammaire (m), İng. Grammar. Dilleri bütün cepheleriyle konu edinip inceleyen ilmin adı. Arapçada sarf ve nahv ilmi, batı dillerinde ise gramer olarak adlandırılır. Bir dili seslerden cümlelere kadar, ihtiva ettiği bütün dil birliklerini, geniş bir şekilde mana ve vazife olarak inceleyen ilme dilbilgisi denir. Dilbilgisi incelediği dil unsurlarına göre [...]