FERiDÜDDiN-İ GENC-İ ŞEKER; Hindistan’da yetişen evliyanın büyüklerinden. Ferruh Şah Kabili neslinden.Celaleddin Süleyman’ın oğludur. Baba ve annesi şerefli asil ailelerden olup, nesebi hazret-i Ömer’e ulaşır. 1174 (H.569) yılında Hindistan’da Delhi’de dünyaya geldi. 1265 (H.664) senesinde Mültan’da vefat etti. Feridüddin-i Genc-i Şeker’in dedesi ve babası Afganistan’daki siyasi durumlar yüzünden, Hindistan’ın Mültan yakınında bir köye yerleştiler. Genc-i [...]
FLAŞ LAMBASI; Alm. Blitzlicht (n), Blitzlampe (f), Blitzer (m), Fr. Lampe-éclair (f), flash (m), İng. Flashlight. Yüksek yoğunlukta ve güneş ışığı renginde ışık veren ve fotoğrafçılıkta kullanılan ışık kaynağı. Amatör ve profesyonel fotoğrafçılar tarafından yaygın olarak kullanılır. Bu tür lambalar çok kullanışlıdır ve iyi sonuç verirler. İlk defa 1930’da ticari olarak piyasaya arz edilmiştir. [...]
FOTOKİMYa; Alm. Photochemie (f), Fr. Photochimie (f), İng. Photochemistry. Işığın kimyasal tesirleriyle uğraşan bilim dalı. Işığın bitkilerin büyümesinde esas olduğunu ilk fark eden Stephen Hales (1677-1761) oldu. Daha sonra Johann Heinrich Schülze, Jacopo Bartolomeo Beccerius (1682-1766) ve Karl Wilhelm Scheele (1742-1786) gümüş tuzlarının ışığa karşı hassaslığını müşahede ettiler. Scheele (1777), ışığın dalga boyu ile [...]
FİRDEVSi; İran’ın destan şairi. Künyesi Ebü’l-Kasım’dır. Asıl adının Ahmed yahut Mansur veya Hasan olduğu tahmin edilmektedir. Babasının adı İshak, dedesininki ise Şerefşah’tır. Babasının güzel bir bahçe sahibi olmasından dolayı Firdevsi denilmiştir. Horasan’ın Tus şehri civarında Rezan veya Şadab adlı köyde doğmuştur. Doğduğu şehre nisbetle Firdevsi-i Tusi denilmiştir. Avrupalılar bunu Ferdusi şeklinde yazarlar. Firdevsi’nin doğum [...]
FİDYE; Alm. Lösegeld (n), Fr. Rançon (f), İng. Ransom. Kurtuluş bedeli. Bir kimsenin esirlikten veya başına gelen bir beladan kurtulmak karşılığında verilen para, mal vs. Ticaret hukukunda: Bir geminin düşman veya korsanlar tarafından durdurulması halinde, gemideki yük ve rehineleri kurtarmak amacıyla verilen bedel “fidye” olarak isimlendirilir. Nitekim, 6762 sayılı ve 1.1.1967 tarihinde yürürlüğe giren [...]
FEDERASYON; Alm. Bundesstaat; Föderation f, Fr. Fédération f, İng. Federation. İki veya daha fazla devletin ortak ve fakat sınırlı olmayan hayati menfaatlerini sağlamak amacıyla birleşmelerinden meydana gelen bir devletler topluluğu. Federasyon devlet şekli, konfederasyon devlet şeklinin ulaştığı son merhaledir. Bugün federasyon olan Amerika,Almanya ve İsviçre bir zamanlar konfederasyon devlet topluluğuydu. Federasyonda, konfederasyonun aksine olarak, [...]
FENERBALIĞI (Lophius, Myctophum); Alm. Amglerfische (m.pl.), Fr.Lophiidés (m.pl.), İng. Anglers (pl). Familyası: Fenerbalığıgiller (Lophiidae-Myctophidae). Yaşadığı yerler: Sıcak ve ılık deniz dipleri. Özellikleri: Başlarının üzerinde uzanan avlanma oltaları vardır. Myctophidae familyasının vücudunda çok sayıda ışık organı bulunur. Çeşitleri: Birçok türü vardır. Fenerbalığıgiller familyalarının çeşitli türlerine verilen genel ad. “Lophiidae” ve “Myctophidae” olmak üzere iki familyası [...]
FABL; insanlara ders vermek maksadıyla anlatılan hayvan hikayeleri. Şahısları hayvanlardan alan hikmetli masallar. Konuları oldukça kısa olan fabllarda, olayın kahramanları hayvanların yanında bitkiler ve cansız varlıklar da olur. Bu hikayelerde teşhis (şahıslandırma) ve intak (konuşma) sanatına yer verilir. Kahramanları insan gibi konuşturulur. İnsanlara, ibret alacakları şekilde, öz mesajlar verir. Eski Türk edebiyatında bu türe, [...]
FRANSİYUM; Alm. Franzium, Fr. Francium, İng. Francium. Alkali metaller sınıfından bir element. Fr kimyasal sembolüyle gösterilir. Tabiatta sadece kısa ömürlü radyoaktif izotoplar halinde bulunur. Tabiatta çok az mevcut olduğundan bugüne kadar tartılabilir miktarlarda dahi elde edilememiştir. 1939’da, Paris Radyum Enstitüsünde Marguerite Perey tarafından bulunmuştur. Aktinyum’un bozunum serisinin parçalanma ürünü olduğu için bir vakitler aktinyum [...]
FAZ; Alm. Phase (f), Fr. Phase (f), İng. Phase. Termodinamikte heterojen bir karışımdan mekanik yolla ayrılabilen, kimyasal ve fiziksel bakımdan homojen madde.Maddelerin üç temel fazı, katı, sıvı ve gaz (buhar) halidir. Bunların yanında amorf ve plazma halleri gibi haller de faz olarak kabul edilir. Buzlu su heterojen bir karışımdır.Katı olan buz fazı ile sıvı [...]