NEFROLOJİ; Alm. Nephrologie (f), Fr. Néphrologie (f), İng. Nephrology. Böbreğin fonksiyonlarını, çalışması ve yapısı ile ilgili bütün hastalıklarını inceleyen bilim dalı. Dahili hastalıkların bir şubesi olarak da sayılabilir. Yapılan idrarı boşaltıcı sistemle ilgili hastalıklar ve böbrek taşları nefrolojinin değil, ürolojinin konusuna girer. Nefroloji dalında çalışarak, ihtisas yapmış olan hekimlere nefrolog ismi verilir. Halen Türkiye’de [...]
NEM; Alm. (Luft-) Fecuhtigkeit (f), Fr. Humidité, moiteur (f), İng. Moisture, dampness; moist, damp; dew. Havadaki su buharı miktarı. Hafif ıslaklık ve yaşlılık manasına da gelir. Yeni yapılmış binaların bodrum ve zemin katlarında, tam kurumamış çamaşırlarda görülen, halk arasında rutubet olarak bilinen yaşlıklara da nem denir. Havaya da içinde bulunduğu nem durumuna göre nemli [...]
NORADRENALİN; Alm. Noradrenaline, Fr. Noradrénaline, İng. Noradrenaline. Adrenalinle beraber vücudun otonom sinir sistemini çalıştıran madde. Otonom sinir sistemi, vücutta habersiz çalışan, isteğe tabi olmayan, bütün insan ve hayvanlarda en ince ayrıntılarıyla planlanmış, proğramlanmış bir sistemdir. Çeşitli ani durumlarda vücut, bu iki maddeyi kullanarak kendini korur. Bunların her ikisine birden “katekolaminler” denilir. Katekolaminler tesirlerini, bütün [...]
NİTRİK ASİT; Alm. Salpetersäure (f), Fr. Acide (m) nitrique, acide (m) azotique, İng. Nitric acid. HNO3 formülü ile gösterilen ve halk arasında kezzap olarak bilinen anorganik bir asit. Asidin bazı tuzları, tabii kaynaklar halinde bulunur. Bunların en önemlisi, Şili güherçilesi olarak bilinen sodyum nitrattır (NaNO3). Sodyum nitrat, sülfürik asitle ısıtılırsa, sodum bisülfat ve nitrik [...]
N; Türk alfabesinin on yedinci, Arap alfabesine dayanan Osmanlı elifbasının yirmi sekizinci (nun) harfi. Göktürk alfabesinde ince ve kalın n ile geniz n’si için ayrı işaretler kullanılmıştır. Osmanlı Türkçesine (nun) harfi normal olarak n sesini, sağır kef (üzerine üç nokta konulan kef) harfi geniz n’sini (n) belirtmiştir. Buna sağır kef veya kaf-ı nuni denmiştir. [...]
NAFTOL; Alm. Naphthol, Fr. Naphthole, İng. Naphtol. C10H7OH formülü ile gösterilen bir naftalin türevidir. Renksiz, kristal yapılı fenolik bir bileşiktir. Sınai önem taşıyan iki izomeri vardır. Bunlardan ?- naftol doğrudan veya bir ara madde olarak kullanılarak boya sanayiinde kullanılır. ß- naftol ise ?- naftol gibi boya sanayiinde kullanılmaktan başka, oksitlenmeyi önleyici maddelerin ve antiseptiklerin [...]
NEMRUD GÖLÜ; Nemrud Dağının tepesinde bulunan Türkiye’nin en büyük krater gölü. Nemrud Dağının, çapı altı km kadar olan geniş ve derin krateri vardır.Göl, kraterin batı yarısını işgal eder. Deniz seviyesinden yüksekliği 2400 metre, yüzölçümü ise 10 km2dir. Nemrud Gölünün dışarıya akıntısı yoktur ve suyu tatlıdır. En derin yeri 150 metredir. Kraterin doğu kısmında bulunan [...]
NAKŞ-I KADEM-İ ŞERiF; Peygamberimiz Muhammed aleyhisselamın mübarek ayak izleri. Peygamber efendimizin bir mucizesi de yumuşak maddelere mesela kuma bastığı zaman ayak izlerinin belli olmaması fakat, taşa, sert maddelere bastığında izlerin çıkması idi. Mübarek ayağının bastığı ve iz bıraktığı bazı taş ve mermerler bir yadigar olarak asırlarca saklanmış elden ele emanet edilerek bereketlenilmiştir. Bilhassa Müslüman [...]
NEBULA; Alm. Nebel (-fleck) (m), Fr. Nébuleuse (f), İng. Nebula. Bulutsuz, parlak ve yıldızlı gecelerde, gökyüzüne serpilmiş ışık lekelerini ve toz zerrelerini andıran sık yıldız kümeleri, gaz ve toz bulutları. Yıldız kümeleri, uçsuz bucaksız gökyüzünde yaygın ışık lekeleri olarak göze çarparlar. Birbirine çok yakın görülen bu yıldız kümeleri, çıplak gözle ayırdedilemez. Devamlı bir parlaklık [...]
NİLÜFER “Beyaz” (Nymphaea alba); Alm. Weisse Seerose (f), Fr. Nénuphar (m) blanc, İng. White water lily. Familyası: Nilüfergiller (Nymphaeaceae), Türkiye’de yetiştiği yerler: Türkiye’nin çoğu yerinde tatlı sularda, göl veya geniş su birikintilerinde yetişir. Göllerde, durgun sularda yetişen, rizomlu, çok yıllık otsu bir bitki. Yaprakları su üzerinde yüzücü, yuvarlak ve kalp şeklinde tabanlıdır. Çiçekler, Temmuz-Ağustos [...]