ÇOCUK EDEBİYaTI; Alm. Kinderliteratur (f), Fr. Littérature (f) infantile, İng. Children literature. Çocukların okumaları, öğrenmeleri ve eğlenmeleri için edebi türlerin hemen hepsinde yazılmış eserler. Bunlar arasında çocuk şiirleri, hikayeleri, masalları, romanları, tiyatroları sayılabilir. Çocukların bilgi seviyeleri, psikolojik özellikleri, yetişkinlerden ayrı kitaplar okumalarını gerektirir. Bu kitaplar, dil, üslup, konu, fikir ve tez bakımından çocuğun okuma, [...]
DNA; Alm. Deutscher Normenausschuss, Fr. Acide desoxyribonucleique, İng. Desoxyribonucleic asid. Kalıtımda rol oynayan organik bir molekül. Bir nükleik asit çeşidi. “Deoksiribo nükleik asit” adını alır. Kısaca “DNA” olarak gösterilir. Canlılarda yönetici bir moleküldür. Hücrenin protein ve enzim sentezinde rol oynar. Ayrıca yeni bir hücre meydana getirecek gerekli elemanları taşıdığından hücre bölünmesinin esasını teşkil eder. [...]
KRİKO; Alm. Winde (f), Fr. Cric (m), İng. Jack. Büyük yükleri, az bir yüksekliğe kaldırmaya veya hareketsiz cisimlere büyük basınç tatbik etmeye yarayan alet. Bir krikonun verimi, kaldırdığı ağırlığı uygulanan kuvvete oranı olarak tarif edilir. Mekanik ve hidrolik olanları vardır. Küçük kapasiteli krikoları takım tezgahları ve otolarda, büyük kapasiteli krikolar ise ağır makina ve [...]
MEHMED NaMIK PAŞA; Osmanlı devlet adamı. 1804 yılında İstanbul’da doğdu. Divan-ı hümayun hocalarından Halil Ramis Ağanın oğludur. Muntazam bir tahsil ve terbiye gördü. Mühendishane-i Berri-i Hümayunu bitirdikten sonra bilgisini artırmak için Paris’e gönderildi. 7 Ekim 1826’da Ruslarla imzalanan Akkerman Sözleşmesine ikinci tercüman olarak katıldı. Ahmed Fevzi Paşa ile birlikte Mekteb-i Harbiyeyi kurdu. Sultan İkinci [...]
NEFROLOJİ; Alm. Nephrologie (f), Fr. Néphrologie (f), İng. Nephrology. Böbreğin fonksiyonlarını, çalışması ve yapısı ile ilgili bütün hastalıklarını inceleyen bilim dalı. Dahili hastalıkların bir şubesi olarak da sayılabilir. Yapılan idrarı boşaltıcı sistemle ilgili hastalıklar ve böbrek taşları nefrolojinin değil, ürolojinin konusuna girer. Nefroloji dalında çalışarak, ihtisas yapmış olan hekimlere nefrolog ismi verilir. Halen Türkiye’de [...]
SARIKAMIŞ HAREKaTI; Birinci Dünya Harbinde felaketle neticelenen askeri harekat. Osmanlı Devleti harbe; 1878’den beri Rus işgalinde bulunan Kars, Sarıkamış, Ardahan gibi doğu illerimizi geri almak, Doğu Avrupa’da Ruslarla harp halinde olan Almanlara yardım etmek, kazanılacak bir zaferle Kafkaslar’ın ve Orta-Asya’daki Türk illerinin kapısını açmak maksatlarıyla başta Enver Paşa olmak üzere iktidarda bulunan İttihatçılar tarafından [...]
TÜZÜK; Alm. 1. Statut (-en pl.) (n), 2. Vorschrift (-en pl.) (f), Fr. Statut (m), ordonnance (f), réglement (m), İng. Rules and regulations. Nizamname. İdare tarafından düzenlenen daimi, mücerret, objektif ve genel hükümleri ihtiva eden bir hukuki tasarruf. Kanunlar anayasaya, tüzükler de kanunlara aykırı olamaz. Tüzükler kanunlarda yer alamayan teknik ihtiyaçları karşılamak ve teferruata [...]
AHMED ABDÜLHAK RADULEVİ; Hindistan’da yetişen evliyanın büyüklerinden. İsmi, Ahmed olup, “Abdülhak, Nurulhak ve Kıdvet-ül-Evliya” lakabları ile de bilinir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Radul şehrinde doğdu. 1433 (H. 837) senesinde Radul’de vefat etti. Küçük yaşından itibaren ilim tahsiline başlayan Ahmed Abdülhak Radulevi on iki yaşındayken Delhi’ye gitti. İlim öğrenmekle meşgul olan ağabeyi Takıyyüddin’in talebesi [...]
ANTARKTİKA; Dünyanın beşinci büyük kıtası. Yüzölçümü 14.107.637 kilometrekaredir. Güney kutbu etrafında her tarafı karla kaplı, daima fırtınalı ve buz kütleleri ile çevrili bir kara parçasıdır. Antarktika, Ross ve Wendel deniz körfezleri ile Antarktika Yarımadası hariç ana hatlarıyle hemen hemen çember şeklindedir. Güney kutbunda ilk araştırmalar 1772-1775 seneleri arasında Kaptan James Cook komutasında bir İngiliz [...]
BEYAN; Alm. Deklamatorik (m), Rhetorik (m), Fr. Rhétorique (f), Eloquence (f), İng. Rhaotoric, Eloquence. Bir manayı çeşitli şekillerde anlatma yollarını öğreten ilim. Belagat ilminin; hakikat, mecaz, kinaye, teşbih, istiare gibi bahislerini öğreten kısmı. Beyan ilminde mana inceliği esas olmakla beraber, lafzın (sözün) manaya delaletinin açık olması da şarttır. Konuşan kimsenin maksad ve niyeti içinde [...]