ULAK; Alm. Bote, Meldereiter, Kurier (m), Fr. Courrier, Messager (m), İng. Courier, Messenger. Haber götüren, haberci. Kelime manası “ulaştırıcı” demektir. Bütün devletlerde haberlerin ulaştırılması için genel ve özel bazı usuller uygulanmıştır. Halife hazret-i Ömer zamanında İslam memleketlerinin sınırı Suriye, Mısır ve İran’a kadar genişledi. Hükumet merkezinin emirlerini buradaki valilere ulaklarla göndermek usulü kondu. Vazifeli [...]
ÜREMİ; Alm. Ürämie, Harnvergiftung (f), Fr. Urémie (f), İng. Uremia. Çeşitli sebeplerle ortaya çıkan böbrek yetmezliğinin son döneminde meydana gelip, şuur bulanıklığı ve koma içinde ölüme götüren hastalık hali. Üremi; sinir sistemi, mide-barsak ve kalp damar sistemleri yönünden çeşitli belirtiler veren, üre birikimi ve asidozla kendini gösteren bir çeşit zehirlenmedir. Böbrek, vücudun asit-baz dengesini [...]
ULTRASONOGRAFİ (Ultrason); Alm. Ultrasonographie (f), Fr. Ultrasonography (f), İng. Ultrasonography. Vücut içindeki çeşitli hastalıkları ve dokulardaki yoğunluk farklılaşmasını tespit etmek için ultrasonik pulse-eko tekniğinin kullanılması metodu. Ultrasonik dalgalar birkaç hertz’den birçok megahertz’e kadar ses dalgalarından ibarettir. Genellikle 1-15 mHz arası kullanılır. Ses dalgalarının dokulara geçişi moleküler hareketi arttıran peşpeşe pozitif ve negatif basınçların hasıl [...]
ÜMMÜ HaNİ; Peygamberimizin sallallahü aleyhi ve sellem amcası Ebu Talib’in kızı ve hazret-i Ali’nin kızkardeşi. Asıl adı Fakite idi. Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem onun evinde bulunduğu bir gecede Mirac’a çıkarıldı. Peygamber efendimiz sallallahü aleyhi ve sellem hicretten bir yıl önce Taif’e gidip, Taif halkına bir ay nasihat edip, onları iman etmeye davet etmişti. [...]
UYURGEZERLİK; Alm. Somnambulishm, Fr. Somnambulisme, İng. Somnambulism. Uykuda insanın hareket etmesi, yürümesiyle belirlenen rahatsızlık. Tıpta bir zihin hastalığı belirtisi olarak kabul edilir. Rüyaların hareket haline dönüşmesine bağlı bir bozukluktur. Umumiyetle çocuklarda ve büluğ çağındaki gençlerde görülür. Derin uyku halinden hafif uyku haline geçerken gördükleri rüyanın tesiri altında kalkıp yürürler. Hafif vak’alarda hastalar sadece konuşurlar [...]
ÜMERa; Osmanlı devlet teşkilatında sancak beyleri hakkında kullanılan tabir. Arapça emir kelimesinin çoğulu olup, vali demektir. Geniş selahiyetleri olup, sancaktaki davaları dinler, dinin emirlerini yerine getirirlerdi. Sefer esnasında halkı ve sancağındaki timar ve zeamet sahipleriyle beraber harbe katılarak çok büyük hizmetlerde bulunurlardı.
URYANİ DEDE; on altıncı yüzyılda Rumeli’de yetişmiş olan evliyanın büyüklerinden. İsmi Mehmed’dir. Üzerine avret yerleri haricinde elbise giymediği için Uryani Dede diye meşhur oldu. Annesi Saliha bir hanım olup, asrının Rabiası diye bilinirdi. Rumeli’de Rusçuk yakınlarında Yergöğü kasabasında doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. 1582 (H. 990) senesinde aynı yerde vefat etti. Kabri Yergöğü kasabasında annesinin [...]
ULAŞIM; Alm. Verkehr (m), Fr. Circulation (f), İng. Circulation. İnsan ve eşyanın bir yerden başka bir yere aktarılması. Medeniyet tarihinde ulaşım, insanların yaşayışında her zaman önemli bir yer almıştır. Eşya ve malların üretildikleri yerler dışına taşınmaları, bunlara değişik yerlerde ihtiyaç duyulmasından ileri gelir. İnsanlar ise iş icabı, yahut sosyal veya kültürel ihtiyaçlarını karşılamak için [...]
UÇAK GEMİSİ; Alm. Flugzeugträger (m), Fr. Porteavions (m), İng. Aircraft Carrier, aeroplane (airplane) carrier. Uçakların, denizlerde pist olarak kullanabileceği özellikte inşa edilmiş yüzer hava alanı olarak görev yapan büyük tonajlı savaş gemisi. Savaş uçaklarının menzili kısa olduğu için okyanus aşırı savaşlarda uçağın savaştaki yerini alabilmesi için seyyar hava alanlarına ihtiyaç duyulmuş ve bunun neticesinde [...]
ULUBATLI HASAN; İstanbul’un fethinde surlara ilk çıkan kahraman. Hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. Fatih Sultan Mehmed Hanın komutasında Osmanlı ordusu 6 Nisan 1453 (H. 857) Cuma günü İstanbul’u kuşattı. 29 Mayıs Salı günü sabahı son hücum sırasında Ulubatlı Hasan surlara çıkarak Osmanlı Sancağını dikti. Ellerinde pala ve kalkanları 30 kadar arkadaşı ile surlara ulaşan [...]