VETO; Alm. Veto (n), Einspuruch (m), Fr. Veto (m), İng. Veto. Kabul veya tasdik etmeme, reddetme. Genel olarak hukuk dilinde, yetkili kişi ve kurullarda bir kararın veya bir kanunun geri çevrilmesi anlamında kullanılır. İç hukukta olduğu gibi devletlerarası hukukta da kullanılır. Kabul veya tasdik etme, reddetme hakkına veto hakkı denir. Veto yetkisi kanunları bir [...]
VİCDAN HÜRRİYETİ; Alm. Gewissensfreiheit (f), Fr. Liberté de conscience, İng. Freedom of conscience. Kişinin bizzat kendi davranışlarında rahatça düşünme ve bir karara varma serbestliği. Vicdan, insanı kanaat ve amme (kamu) iktidarından uzaklaştırmak demek olan, insanın içindeki hadiseler değildir. İnsanın dışını içinden böylece ayırmak, bugünkü felsefi ve psikolojik bilgilere göre mümkün değildir. Vicdan hürriyeti; her [...]
VERNE, Jules; meşhur Fransız romancısı. 1828’de Nantes’te doğdu. Paris’te hukuk tahsil ettikten sonra edebiyat ve tiyatro ile meşgul oldu. İlk başarılı oyunu Alfonse Dumas’ın himayesinde 1850’de sahneye konmuştur. 1905’te Amiens’te öldü. Yazılarında, yaşadığı yıllarda hayretle karşılanan ve gerçekleşmesi imkansız görülen konuları işlemiştir. Son zamanlarda kurgu-bilim diye isimlendirilen roman çeşidinin ilk temsilcisidir. Tiyatro eserleri yazmakla [...]
VAK’ANÜVİS; zamanın olaylarını kayıtla vazifelendirilmiş resmi devlet tarihçisi. Tarihin lüzumu anlaşılıp, kendilerinden sonra gelen nesillere bir eser bırakmak arzusu doğunca tarihi vak’alar bir memura tutturulmaya başlandı. Bunlar ibret ve bilgi alınacak vesikalar olarak yeni nesillere bırakılmıştı. Osmanlılarda önceleri şehnamenüvis namıyla bilinen görevli memurlar sonradan vak’anüvis adını aldı. İlk vak’anüvis tarihi 18. asırda tutulan Naima [...]
VOYNUK; Osmanlı Devletinde, seferdeyken ordunun ve devlet adamlarının atlarına; sulh zamanında ise has ahır ve çayır hizmetlerine bakmakla vazifeli bir sınıf. Gayri müslim ve bilhassa Bulgarlardan seçilirdi. Voynuk teşkilatı Sultan Birinci Murad Han (1359-1389) zamanında Rumeli beylerbeyi olan Timurtaş Paşa tarafından ilk defa Bosna’da kuruldu. Mensupları Bulgarlar arasından seçilerek, yaygınlaştırıldı. Hassa, amme veya seferli [...]
VARİS; Alm. Krampfader (f), Fr. Varice (f), İng. Varix; varicose vein. Orta ve büyük yüzey venlerin (kirli kan damarları) uzaması, kıvrılması ve kanla dolarak genişlemesi (Bkz. Toplardamar). Bu terim aynı zamanda atardamar ve lenfatik damarlardaki benzer anormallikler için de kullanılır. Variköz venler sıklıkla bacaklarda olmakla beraber, çeşitli bölgelerde de meydana gelir. Makat civarındaki variköz [...]
VENÜS; Alm. Venus (f), Fr. Vénus (f), İng. Venus. Güneş sisteminde güneşe en yakın ikinci yörüngede dönen bir gezegen. Akşam karanlığında gökyüzünde Aydan sonra en parlak ışığa sahiptir. Venüs’e Zühre yıldızı da denir. Güneş ve ay dışında aletsiz gündüz görülebilen tek gök cismidir. Kütlesi ………………………………………….. 5,3×1012 ton Hacmi ……………………………………………… 9,3×1020m3 Yoğunluğu …………………………………….. 5,1 gram/cm3 [...]
VOLEYBOL; Alm. Volleyball (m), Fr. Voley, volleyball (m), İng. Volley-ball. Meşin bir topun iki direk arasına gerilmiş olan ağ üzerinden vurulup aşırılarak, karşılıklı oynanan bir takım oyunu. Voleybol ilk defa 19. yüzyıl sonlarında Amerika’da oynanmıştır. Yurdumuzda ise 1919’da Amerikalılar tarafından gemi takımlarının aralarında yaptıkları maçlar vasıtasıyla tanıtıldı. İlk defa bir okul sporu olarak İstanbul [...]
VALF; Alm. Ventil (n), Fr. Clapet (m), İng. Valve. Bir boru tesisatındaki akışkanın hareketini kullanma bölümlerinin ihtiyacına göre ayarlamaya yarayan alet. Supap ve vanalara da valf adı verilmektedir. (Bkz. Supap, Vana)
VESVESE; insanın kalbine gelen kötü düşünceler. Vesvese, kalbe şeytan ve insanın kendi nefsi tarafından verilir. İnsanın kalbine her an çeşitli düşünceler gelmektedir. Bunlara İslam dininde “hatıra” ismi verilir. İnsanın kalbine gelen hatıra iki çeşittir. Bazıları iyi, bazıları kötüdür. İyilerine ilham, kötülerine vesvese denir. İlham, Allahü tealanın her insanın kalbinde vazifelendirdiği bir melek tarafından verilir. [...]