KRİKO; Alm. Winde (f), Fr. Cric (m), İng. Jack. Büyük yükleri, az bir yüksekliğe kaldırmaya veya hareketsiz cisimlere büyük basınç tatbik etmeye yarayan alet. Bir krikonun verimi, kaldırdığı ağırlığı uygulanan kuvvete oranı olarak tarif edilir. Mekanik ve hidrolik olanları vardır. Küçük kapasiteli krikoları takım tezgahları ve otolarda, büyük kapasiteli krikolar ise ağır makina ve [...]
NEFROLOJİ; Alm. Nephrologie (f), Fr. Néphrologie (f), İng. Nephrology. Böbreğin fonksiyonlarını, çalışması ve yapısı ile ilgili bütün hastalıklarını inceleyen bilim dalı. Dahili hastalıkların bir şubesi olarak da sayılabilir. Yapılan idrarı boşaltıcı sistemle ilgili hastalıklar ve böbrek taşları nefrolojinin değil, ürolojinin konusuna girer. Nefroloji dalında çalışarak, ihtisas yapmış olan hekimlere nefrolog ismi verilir. Halen Türkiye’de [...]
MEHMED NaMIK PAŞA; Osmanlı devlet adamı. 1804 yılında İstanbul’da doğdu. Divan-ı hümayun hocalarından Halil Ramis Ağanın oğludur. Muntazam bir tahsil ve terbiye gördü. Mühendishane-i Berri-i Hümayunu bitirdikten sonra bilgisini artırmak için Paris’e gönderildi. 7 Ekim 1826’da Ruslarla imzalanan Akkerman Sözleşmesine ikinci tercüman olarak katıldı. Ahmed Fevzi Paşa ile birlikte Mekteb-i Harbiyeyi kurdu. Sultan İkinci [...]
ÇOCUK EDEBİYaTI; Alm. Kinderliteratur (f), Fr. Littérature (f) infantile, İng. Children literature. Çocukların okumaları, öğrenmeleri ve eğlenmeleri için edebi türlerin hemen hepsinde yazılmış eserler. Bunlar arasında çocuk şiirleri, hikayeleri, masalları, romanları, tiyatroları sayılabilir. Çocukların bilgi seviyeleri, psikolojik özellikleri, yetişkinlerden ayrı kitaplar okumalarını gerektirir. Bu kitaplar, dil, üslup, konu, fikir ve tez bakımından çocuğun okuma, [...]
DNA; Alm. Deutscher Normenausschuss, Fr. Acide desoxyribonucleique, İng. Desoxyribonucleic asid. Kalıtımda rol oynayan organik bir molekül. Bir nükleik asit çeşidi. “Deoksiribo nükleik asit” adını alır. Kısaca “DNA” olarak gösterilir. Canlılarda yönetici bir moleküldür. Hücrenin protein ve enzim sentezinde rol oynar. Ayrıca yeni bir hücre meydana getirecek gerekli elemanları taşıdığından hücre bölünmesinin esasını teşkil eder. [...]
SARIKAMIŞ HAREKaTI; Birinci Dünya Harbinde felaketle neticelenen askeri harekat. Osmanlı Devleti harbe; 1878’den beri Rus işgalinde bulunan Kars, Sarıkamış, Ardahan gibi doğu illerimizi geri almak, Doğu Avrupa’da Ruslarla harp halinde olan Almanlara yardım etmek, kazanılacak bir zaferle Kafkaslar’ın ve Orta-Asya’daki Türk illerinin kapısını açmak maksatlarıyla başta Enver Paşa olmak üzere iktidarda bulunan İttihatçılar tarafından [...]
TÜZÜK; Alm. 1. Statut (-en pl.) (n), 2. Vorschrift (-en pl.) (f), Fr. Statut (m), ordonnance (f), réglement (m), İng. Rules and regulations. Nizamname. İdare tarafından düzenlenen daimi, mücerret, objektif ve genel hükümleri ihtiva eden bir hukuki tasarruf. Kanunlar anayasaya, tüzükler de kanunlara aykırı olamaz. Tüzükler kanunlarda yer alamayan teknik ihtiyaçları karşılamak ve teferruata [...]
İLKBAHAR; Alm. Frühling. Fr. Printemps. İng. Spring. Senenin dört mevsiminden biri. İlkbaharda, güneşin ufuk üstünde kalma zamanı senelik ortalamadan başlayarak en büyük değerine erişir. Genel olarak hareketsiz olan bir kış devresinden sonra, bu devrede, bitkiler büyümeye başlar. Kuzey yarımkürede 21 Mart-22 Haziran arasında ve güney yarımkürede 23 Eylül-22 Aralık arasıdır. İlkbahar, bütün ağaçların, canlıların [...]
DEVEDİKENİ (Alhagi camelorum); Alm. Distel (f), Fr. (Chardon (m), des champs, İng. Camel’s thorn. Familyası: Baklagiller (Leguminosae). Türkiye’de yetiştiği yerler: Anadolu. Baklagiller familyasından, süratle çoğalan çok yıllık otsu bir bitki. Rusya, Batı Sibirya, Ön ve Orta Asya’da yetiştirilmektedir. Alhagi mourorum çeşidi ise Kuzey Afrika, Türkiye, Arabistan, İran’da yetişen, step ve çöllerin karakteristik bitkisidir. Yaprakları [...]
KATI; Alm. Fest, Fr. Solide, İng. Solid. Maddenin üç fiziksel halinden, belirli bir hacim ve belirli bir şekle sahib olduğu hali. Katılar hacim ve şekil elastikliği gösterirler yani hacimlerini ve şekillerini değiştirmeye zorlayan kuvvetlere direnç gösterirler. Gayet belirli yüzeyler ve bütün yüzlerinde ayrık sınırlarla karakterize edilirler. Maddenin üç hali gaz, sıvı ve katı halleridir. [...]